เนื้องอกมดลูกแบบไหนต้องผ่า? ลดความเสี่ยง “มดลูกแตก”
โดย นพ. ศุภณัฐ บุรินทร์กุล (หมอเอิร์ท)
พญ. ฐานิสา กิจจรัส (หมอแนน)
เนื้องอกมดลูก หรือ เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก (Leiomyoma or Fibroid) โรคทางนรีเวชที่พบบ่อยจนเรียกได้ว่าเป็นโรคยอดฮิตของสาวๆวัยทำงานได้เลยค่ะ จากสถิติของศูนย์สุขภาพสตรีระดับโลก พบว่าเนื้องอกมดลูกเป็นภาวะที่พบได้ประมาณ 1 ใน 3 ของคุณผู้หญิงเลยค่ะ แม้จะฟังแล้วดูน่าตกใจเวลาคุณหมอแจ้งว่า พบเนื้องอก! แต่รู้ไหมคะว่า เนื้องอกชนิดนี้ ส่วนใหญ่ไม่อันตรายค่ะ จะมีคุณผู้หญิงเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ที่จำเป็นต้องได้รับการรักษา วันนี้ทางคุณหมอเฉพาะทางด้านสูตินรีเวช จึงมีข้อมูลดีๆ มาตอบให้หายข้องใจกันค่ะ ว่าเนื้องอกมดลูกชนิดนี้ คืออะไร และเมื่อเจอแล้วควรทำอย่างไรต่อ
- เนื้องอกมดลูก คืออะไรและเกิดมาจากไหน ?
เนื้องอกมดลูก เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง พูดให้เข้าใจง่ายคือ ไม่ใช่มะเร็งค่ะ โดยจากข้อมูลพบว่า มีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งเพียง 1 ใน 1,000 เคสเท่านั้น ซึ่งถือว่าโอกาสน้อยมากๆเมื่อเทียบกับอุบัติการณ์การเกิดโรคที่อวัยวะอื่นๆ
เนื้องอกเกิดจากการเจริญเติบโตของเซลล์กล้ามเนื้อในมดลูกที่ผิดปกติ จนเกิดกลายเป็นก้อนเนื้อขึ้น โดยมักเริ่มต้นจากขนาดเล็กๆ และโตขึ้นเรื่อยๆค่ะ อัตราการโตของเนื้องอกมดลูก จะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคลขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ตั้งแต่กรรมพันธุ์ ไปจนถึงฮอร์โมนต่างๆค่ะ สำหรับตำแหน่งที่เป็นจุดกำเนิดของเนื้องอกมดลูก จะเป็นชั้นกล้ามเนื้อเรียบของตัวมดลูก (Myometrium) ซึ่งอาการแสดงและแนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับชนิด และขนาดของเนื้องอกมดลูกค่ะ
- เนื้องอกมดลูก มีอาการอย่างไร ? หากตรวจเจอทำอย่างไรต่อดี ?
- เนื้องอกมดลูกที่กดเบียดโพรงมดลูก จะส่งผลให้เกิดภาวะประจำเดือนมามาก และมานานกว่าปกติ (Heavy and Prolonged menstrual bleeding) นอกจากนี้ยังอาจส่งผลรบกวนการฝังตัวของตัวอ่อน ทำให้เกิดภาวะมีบุตรยาก, แท้งซ้ำซากได้ค่ะ
- เนื้องอกมดลูกที่อยู่บริเวณผิวของมดลูก หากมีขนาดใหญ่จะทำให้รู้สึกหน่วงท้องน้อย หรืออึดอัดแน่นท้อง อิ่มง่ายกว่าปกติ บางครั้งก้อนใหญ่จนไปกดเบียดอวัยวะข้างเคียงเช่น กระเพาะปัสสาวะทำให้ปัสสาวะบ่อยขึ้น กดเบียดลำไส้ทำให้ท้องผูก และอาจกดเบียดท่อไตทำให้ไตเสื่อมได้ค่ะ ในบางรายก้อนอาจโตมากจนสามารถคลำได้เองทางหน้าท้องค่ะ กรณีต่างๆ เหล่านี้ควรได้รับการประเมิน และรักษาโดยสูตินรีแพทย์เฉพาะทางเพื่อวางแผนการรักษาต่อไปอย่างเหมาะสมนะคะ
- เมื่อไรจำเป็นต้องผ่าตัด ?
- ผ่าตัดเอาเนื้องอกมดลูกออก มีแบบไหนบ้าง เลือกแบบไหนดี ?
- 1. ผ่าตัดส่องกล้องในโพรงมดลูก (Hysteroscopic myomectomy) จะเป็นการผ่าตัดผ่านกล้องเล็กๆ ที่ใส่ไปในโพรงมดลูกค่ะ จะเหมาะกับเนื้องอกขนาดเล็ก (ไม่เกิน 3 เซนติเมตร) และจำกัดอยู่แค่ในโพรงมดลูกเป็นหลักค่ะ
- 2. ผ่าตัดผ่านกล้องทางช่องท้อง (Laparoscopic myomectomy) จะเป็นการผ่าตัดผ่านกล้องที่มีแผลเล็กๆ ที่ช่องท้อง เหมาะกับเนื้องอกที่มีจำนวนไม่เกิน 4 ก้อน และขนาดไม่เกิน 8 เซนติเมตร ทั้งนี้การผ่าตัดชนิดนี้ ต้องอาศัยความชำนาญของแพทย์ผู้ผ่าตัดมากค่ะ เพราะเป็นวิธีผ่าตัดที่ยากและใช้เวลานานกว่าวิธีอื่นๆ
- 3. ผ่าตัดแบบเปิดช่องท้อง (Exploratory myomectomy) เป็นการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้อง โดยจะมีแผลที่หน้าท้อง ขนาดและแนวแผลจะอิงตามขนาดของเนื้องอกมดลูก การผ่าตัดวิธีนี้จัดเป็นการผ่าตัดแบบดั้งเดิม ราคาถูกกว่าวิธีอื่นๆ แต่เจ็บแผล และใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าค่ะ
- หลังผ่าตัด สามารถตั้งครรภ์ หรือท้องได้ตอนไหน ?
- ดูแลตัวเองอย่างไร ไม่ให้เกิดภาวะมดลูกแตก
- เนื้องอกมดลูก คืออะไรและเกิดมาจากไหน ?
- FAQ ถาม-ตอบ เกี่ยวกับเนื้องอกมดลูก
Q: เนื้องอกกับซีสต์ที่มดลูก เหมือนกันไหม ?
A: ไม่เหมือนกันค่ะ เป็นคนละชนิด คนละสาเหตุ และแสดงอาการต่างกันอย่างสิ้นเชิงค่ะ โดยสามารถตรวจแยกได้จากการทำอัลตราซาวด์ค่ะ
Q: พฤติกรรมการรับประทานอาหาร ทำให้เกิดเนื้องอกไหม ?
A: ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานวิจัยว่า อาหารตัวไหนทำให้เกิดเนื้องอกนะคะ ดังนั้นการปรับอาหารเพียงอย่างเดียวเพื่อรักษาเนื้องอก วิธีนี้จึงยังไม่ถือเป็นมาตรฐานค่ะ อย่างไรก็ตามยังแนะนำให้รับประทานอาหารให้ครบหมู่และหลากหลาย เพื่อสุขภาพภายในที่ดีนะคะ
Q: หากปล่อยไว้เฉย ๆ เนื้องอกจะโตขึ้นเรื่อย ๆ ไหม?
A: มีโอกาสโตขึ้นได้ค่ะ แต่อัตราการโตแตกต่างกันในแต่ละคน บางรายก้อนโตช้าและไม่มีอาการ จึงสามารถติดตามอาการและอัลตราซาวด์เป็นระยะได้ โดยยังไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทันทีค่ะ
Q: เนื้องอกมดลูก มียารักษาไหม ?
A: ยังไม่มียารักษาในปัจจุบันค่ะ ดังนั้นเมื่อตรวจเจอ จึงเป็นแนวทางการตรวจติดตามและเฝ้าระวัง เพื่อป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากก้อนค่ะ
Q: ผ่าตัดแล้วจะกลับมาเป็นอีกไหม ?
A: มีโอกาสกลับมาเป็นได้ค่ะ เพราะการผ่าตัดเป็นการเอาก้อนที่มีอยู่ออก แต่ไม่ได้ป้องกันการเกิดก้อนใหม่ในอนาคต จึงควรผ่าตัดเมื่อมีข้อบ่งชี้ที่จำเป็นเท่านั้นนะคะ
Q: แนวทางการป้องกันการเกิดเนื้องอกมดลูก ควรทำอย่างไร ?
A : ปัจจุบันยังไม่สามารถป้องกันการเกิดเนื้องอกมดลูกได้อย่างชัดเจนค่ะ เนื่องจากมีปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ เช่น พันธุกรรม และฮอร์โมน อย่างไรก็ตามการดูแลสุขภาพโดยรวมให้แข็งแรง ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และตรวจสุขภาพภายในพร้อมอัลตราซาวด์เป็นระยะ จะช่วยให้ตรวจพบเนื้องอกตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และวางแผนการดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสมก่อนเกิดภาวะแทรกซ้อนค่ะ
รู้ทันเนื้องอกมดลูก เริ่มจากการตรวจ
จะเห็นแล้วว่าการผ่าตัดเนื้องอกมดลูกมีหลากหลายทางเลือก แนวทางในการรักษา การเลือกวิธีผ่าตัด จะขึ้นอยู่กับทั้งตัวโรค ความต้องการของคนไข้ และความชำนาญของแพทย์ หากท่านไหนต้องการคำแนะนำ หรือสงสัยเกี่ยวกับแนวทางการรักษาเนื้องอกมดลูก สามารถเข้าพบคุณหมอเฉพาะทางสูตินรีเวช และการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวชได้ค่ะ
เพราะ Woman Care Clinic เเรารู้ดีว่า สุขภาพมดลูกสำคัญต่อคุณภาพชีวิตผู้หญิง การตรวจเช็ควันนี้ คือการดูแลตัวเองอย่างดีที่สุดค่ะ เลือกปรึกษาคุณหมอเฉพาะทางด้านสูตินรีเวช รวมถึงคุณหมอเฉพาะทางด้านการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช การผ่าตัดทางนรีเวชที่มีการรุกล้ำน้อย วางใจได้เลยว่าที่นี่ให้การรักษาเป็นรายบุคคลอย่างตรงจุดและครอบคลุมนะคะ สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ เบอร์ 096-692-5044 หรือ line : @womancareclinic (มี@) ได้เลยค่ะ
